Centrum voor
Religie en Recht
Centrum voor
Religie en Recht

Ramp of redding? 200 jaar Algemeen reglement van bestuur van de Nederlands Hervormde kerk

Op 28 en 29 april 2016 zal het Huygens ING in samenwerking met het VU-Centrum voor Religiegeschiedenis ReLiC een symposium houden in de Kloosterkerk van Den Haag naar aanleiding van het 200-jarig bestaan van het Algemeen Reglement van Bestuur van de Nederlandse Hervormde Kerk. Dr. C. van den Broeke, voorzitter van het Centrum voor Religie en Recht, zal tevens een bijdrage leveren aan dit symposium. Hij zal spreken over regionale (re)organisatie: over de classicale en provinciale kerbesturen voor en na 1816.

Achtergrond

Op 7 januari 1816 voerde koning Willem I een algemeen reglement in voor de Nederlandse Hervormde Kerk. Al vanaf 1795 werd steeds breder erkend dat de Gereformeerde Kerk verbetering van het interne functioneren behoefde. Ook moest zij financieel en organisatorisch worden aangepast aan de groei van de eenheidsstaat. Dit ging met horten en stoten, waarbij de overheid het voortouw nam in samenspel met een verbrokkelde en weinig initiatiefrijke kerk. Het resultaat was een reglement waarbij de staat in de geest van de Verlichting greep hield op de uiterlijke organisatie van de kerk, maar de inhoud van de leer niet wilde bepalen. Niettemin kreeg de kerk wel een plaats in de natievorming op basis van christelijke waarden en in de verheffing van het volk. Het reglement van 1816 heeft enkele decennia lang tamelijk probleemloos gefunctioneerd. Maar met de Afscheiding van 1834 begon de onvrede van orthodoxe stromingen binnen de Nederlandse Hervormde Kerk toe te nemen. Uiteindelijk kreeg het daar een zeer slechte naam en werd het de kop van Jut voor alle moeilijkheden. Deze beeldvorming is dringend aan herziening toe. Het congres wil hieraan een bijdrage leveren.

Afscheiding en Doleantie rechtvaardigden hun vertrek uit de hervormde kerk onder andere door achter het reglement terug te keren naar de tekst van de Dordtse kerkorde uit 1619. Deze zou de rechtzinnigheid hebben gewaarborgd. In de Nederlandse Hervormde Kerk zelf ontstond een beweging tegen het modernisme, waarin orthodoxen het reglement steeds meer gingen zien als een belemmering voor volwaardig, inhoudelijk kerk zijn als een getuigende geloofsgemeenschap in de samenleving. Pas in 1951 zou een nieuwe kerkorde worden ingevoerd die meer aan deze wensen voldeed.

Actueel

Sinds 2004 is de nieuwe kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland een feit. Onlangs werd ook begonnen met een bezinning over mogelijke reorganisatie van deze kerk in 2025. Onder invloed van de actualiteit heeft het denken over de verhouding tussen kerk en staat, tussen godsdienst en maatschappij, zich ook stormachtig ontwikkeld. Maar de fundamentele vragen en spanningen, die in 1816 al aan de orde waren, zijn gebleven. Kan daarbij nog iets worden geleerd van het succes en het falen van het reglement?

Praktische informatie

De kosten van het symposium bedragen € 25.‐ voor één dag, € 50.‐ voor twee dagen, ter plaatse te voldoen. Studenten kunnen zich aanmelden voor korting en krijgen daarover bericht. Het congres is als ‘open erkend aanbod’ opgenomen in het programma van de Permanente Educatie van de Protestantse Kerk in Nederland. Belangstellenden kunnen zich tot en met 20 april 2016 aanmelden via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Adres Kloosterkerk: Lange Voorhout 4, 2514 ED Den Haag

Meer informatie en het volledige programma vindt u hier.

Contactgegevens

Centrum voor
Religie en Recht


De Boelelaan 1105
2E-vleugel
1081 HV Amsterdam
e-mail: info@religie-recht.nl

fotoccr