Centrum voor
Religie en Recht
Centrum voor
Religie en Recht

THEMA CURSUS

In deze cursus wordt ingegaan op de hedendaagse betekenis van de utopie en de dystopie. In het liberale denken bestaat ervan oudsher veel wantrouwen tegen de utopie, omdat ze is gebaseerd op een dogmatische visie op de ideale samenleving, die met alle middelen – desnoods met geweld – aan burgers wordt opgelegd. Tegelijk zien sommigen in de utopie juist een antwoord op het populisme en technocratisch bestuur. Volgens de Franse filosoof Paul Ricoeur (1913-2005) is een samenleving zonder utopie ten dode opgeschreven. Is er in de huidige tijd nog wel ruimte voor utopisch denken? In deze cursus wordt het fenomeen van de utopie vanuit een multidisciplinair perspectief belicht. Uitingsvormen van utopisch denken op verschillende maatschappelijke terreinen komen hierbij aan de orde: kunst, literatuur, recht, rechtsstaat, politiek en religie.

DOELSTELLING

De cursus heeft tot doel de reflectie te bevorderen over de rol van de utopie op verschillende maatschappelijke terreinen (recht, staat, kunst en religie). Heeft de utopie afgedaan, of kan zij nog steeds een belangrijke motor voor verandering zijn? In de cursus wordt ingegaan op zowel de mogelijkheden als de gevaren van de utopie. Cursisten worden uitgedaagd om na te denken over wat de praktische betekenis van utopisch denken is voor de hedendaagse samenleving en in het bijzonder hun eigen leven en werk.

PROGRAMMA

DAG 1: UTOPIE, LITERATUUR EN SAMENLEVING

  • eerste uur: Utopia van Thomas More, Jacqueline Bel
  • korte begripsbepaling en utopie en rechtsstaat, Bart van Klink
  • utopie en samenleving aan de hand van een film met groepsbespreking, Bart van Klink en Leon van den Broeke


DAG 2: UTOPIE, RECHTSSTAAT EN RELIGIE

  • eerste twee uur: utopie in de literatuur - vervolg dag 1, Jacqueline Bel
  • utopie en religie, Leon van den Broeke
  • presentatie bijdragen cursisten
  • afronding

 

DOELGROEP

Iedereen die interesse heeft in utopie vanuit de perspectieven van recht, politiek, religie en kunst.
Deze cursus is ook inzetbaar als postacademische nascholing binnen permanente educatie voor professionals. Aantal studiepunten: 3 EC.  

  

DOCENTEN

  • prof. dr. B. (Bart) van Klink, hoogleraar methoden en technieken van recht en rechtswetenschap bij de afdeling Rechtstheorie & Rechtsgeschiedenis, Vrije Universiteit Amsterdam
  • dr. J. (Jacqueline) Bel, Universitair hoofddocent moderne Nederlandse letterkunde, Faculteit der Geesteswetenschappen Vrije Universiteit Amsterdam
  • dr. C. (Leon) van den Broeke, universitair hoofddocent Religie, Recht en Samenleving/Kerkrecht en voorzitter van het Centrum voor Religie en Recht Vrije Universiteit Amsterdam

DATA, TIJDSTIP EN LOCATIE

De cursus De Toekomst van de Utopie wordt op een tweetal dagen aangeboden aan de Vrije Universiteit, De Boelelaan 1105, Amsterdam
Vrijdag 5 april 2019, 10:00-16:00 uur
Dinsdag 7 mei 2019, 10:00-16:00 uur

De locatie voor beide cursusdagen is de Kerkzaal op de 16e etage van het Hoofdgebouw van de Vrije Universiteit.

KOSTEN

De kosten voor deze cursus bedragen €345,00 per deelnemer. Inclusief digitale reader, koffie, thee en een eenvoudige lunch.


 

CERTIFICERING

Deze cursus is ook inzetbaar als postacademische nascholing binnen permanente educatie voor professionals. Aantal studiepunten: 3 EC.  

CONTACT

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

AANMELDEN

Aanmelden en betalen kan via de website van Eventbrite.

Vermeld bij registratie en de betaling de volledige naam van de cursus en ordernummer 1000300

Voor deze cursus gelden de algemene voorwaarden cursussen Faculteit Religie en Theologie aan de Vrije Universiteit.

VOORLOPIGE LITERATUURLIJST

Bloch, Ernst, Das Prinzip Hoffnung: Dritter Band, Frankfurt a.M.: Suhrkamp 1978, p. 1625-1628 [over het ‘Novum’ en genesis: “Die wirkliche Genesis ist nicht am Anfang, sondern am Ende”; evt. in Engelse vertaling]

Klein, Naomi. No Is Not Enough: Defeating the New Shock Politics. London: Allen Lane, 2017; ‘Utopia – Back by Popular Demand’, p. 252-256 [evt. in Nederlandse vertaling] in combinatie met de documentaire

Klink, Bart van, ‘Tussen verbeelding en werkelijkheid: De rechtsstaat als utopie en ideologie’ (nog niet gepubliceerd; 22 p.).

More, Thomas. Utopia. Vertaald door Paul Silverentand. Amsterdam: Atheneum – Polak & Van Gennep, 2016, fragmenten (bijvoorbeeld: ‘Het eiland zelf’, p. 79-82; ‘Het bestuur – Werk - Het sociale leven’, p. 86-100; ‘De verdeling van de welvaart’, p. 101-106; Slaven – Wetgeving’, p. 125-134; en ‘Godsdienst’, p. 145-160) > evt. alleen p. 79-82 en 86-100.

Popper, Karl R. ‘Utopia and Violence’, in: Conjectures and Refutations: The Growth of Scientific Knowledge, Routledge & Kegan Paul, 2002, p. 355-363. 

Ricœur, Paul, Lectures on Ideology and Utopia, New York: Columbia University Press 1986; introductory lecture (p. 1-17) en hoofdstuk 18 (Fourier, p. 302-314) > in ieder geval de inleiding (p. 1-17), hfst. 18 optioneel.

Staal, Jonas, Post-Propaganda, Amsterdam: The Netherlands Foundation for Visual Arts, Design and Architecture 2010, hoofdstuk VII, p. 88-96.

F.T. Oldenhuis, C.K.M. von Stuckrad, N. de Jong, P. Visser en J. Westert,
Eschatologische bewegingen in Nederland: Religiewetenschappelijke en juridische bevindingen
, Den Haag: BiZa/RUG en ISW, 2013, 112 pp.

lemma eschatologie

We nodigen u uit om aanwezig te zijn bij de bijeenkomst ter gelegenheid van de boekpresentatie van het boek: “Perspectieven op godsdienstvrijheid en de verhouding tussen staat en religie: Bundel ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van het NTKR (Tijdschrift voor Recht en Religie) uitgeverij Paris (Zutphen)”.

De sprekers tijdens deze bijeenkomst zijn drs. Jaap Smit, Commissaris van de Koning Zuid-Holland en voorzitter Interkerkelijk Contact in Overheidszaken (CIO), prof. mr. Jan-Willem Sap (Faculteit der Rechtsgeleerdheid VU en Open Universiteit) en dr. Yaser Ellethy (Faculteit Religie en Theologie VU).

We heten u graag welkom op donderdag 7 februari 2019 van 12:00 tot 14:00 uur aan de Vrije Universiteit, De Boelelaan 1109, Amsterdam, in zaal OZW-6A01 (Rode gebouw naast Hoofdgebouw van de VU).

Aanmelden bij dr. C. van den Broeke: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..

In Nederland is er vrijheid van godsdienst. Dat houdt in dat gelovigen het recht hebben religieuze organisaties te vormen. Die geloofsgemeenschappen hebben rechten en vrijheden die soms verder gaan dan bij andere organisaties. Zo mogen zij soms ‘discrimineren’ op basis van geloof of het verschil tussen man en vrouw. Ook mogen zij in principe ongehinderd religieuze activiteiten ontplooien. Geestelijken hebben ook nog eens een andere positie dan ‘gewone’ werknemers. Maar er zijn hieraan wel grenzen: die zijn echter niet altijd even duidelijk en ook veranderen die soms mee met de ontwikkelingen in de samenleving. Dat roept vragen op, bijvoorbeeld wanneer je in Nederland erkend wordt als een religie en wat je onder het mom van godsdienstuitoefening mag doen. Bestaat er juridisch zoiets als ‘kerkasiel’ en wat betekent de scheiding van kerk en staat nu precies?

Deze en andere vragen komen aan bod in het vak Geloofsgemeenschappen en Recht 2. We nodigen u uit om dit vak te volgen en zo uw kennis te verdiepen.
Voor een overzicht van de colleges en data waarop deze worden gegeven: klik hier. Het rooster en de vermelde docenten zijn onder voorbehoud.

Geloofsgemeenschappen en recht (1e druk) onder redactie van L.C. van Drimmelen en T.J. van der Ploeg is een boek uitgegeven bij Boom Juridische uitgevers: ISBN 9789089749918

Het boek bestaat uit 21 hoofdstukken (in totaal circa 450 pagina’s) die geschreven zijn door vooraanstaande auteurs op het terrein van religie en recht. Naast beschrijving van de organisatie van verschillende geloofsgemeenschappen komen ook thema’s aan bod over de verhouding van geloofsgemeenschappen en de overheid, bijvoorbeeld ten aanzien van de rechtspositie van geestelijken en de rol van de burgerlijke rechter bij kerkelijke conflicten.
Het boek is verplichte studiestof bij de vakken Geloofsgemeenschappen en recht I en II.

Bestellen

U kunt het boek Geloofsgemeenschappen en recht aanschaffen met een forse korting van meer dan 70%. Daartoe maakt u € 25 over op bankrekening NL35INGB0009592981 ten name van SBWOORR (Stichting ter Bevordering van Wetenschappelijk Onderwijs en Onderzoek op het terrein van Religie en Recht), gevestigd aan de Heiliglevenstraat 10 te (3417 HL) Montfoort onder vermelding van ‘aanschaf boek Geloofsgemeenschappen en recht’ en uw adres. U kunt ook een mail sturen naar t.van.kooten (a) vu.nl of info (a) centre-religion-law.org waarin u aangeeft dit boek te willen bestellen. Vermeld daarbij ook uw adresgegevens.
Na ontvangst van uw betaling wordt het boek aan u toegezonden.


Samenvatting

Geloofsgemeenschappen nemen in de Nederlandse samenleving en in het recht een bijzondere plaats in. Op grond van mensenrechtenverdragen en de Grondwet zijn ook zij vrij om aan hun godsdienst vorm te geven. In dit boek wordt ten aanzien van het Christendom, het Jodendom en de Islam besproken hoe zij hun eigen regels hebben vormgegeven en hoe zij de verhouding zien van hun eigen regels tegenover het wereldlijke recht. Ook wordt hun interne geschillenbeslechting en tuchtrecht beschreven. De overheid behandelt echter in principe de godsdiensten gelijk. Zowel de historische ontwikkeling van de relatie tussen kerk en staat in Europa en meer specifiek in Nederland, als de huidige betekenis van de vrijheid van godsdienst in het EVRM en de Grondwet, alsmede de wijze waarop de EU godsdienst benadert, komen in het boek aan bod. Ditzelfde geldt voor bestuursrechtelijke en strafrechtelijke benadering van geloofsgemeenschappen. Wat betreft burgerlijk recht wordt ingegaan op het kerkgenootschap (de rechtspersoonsvorm) en op de andere kerkelijke rechtspersonen, maar ook op het gebruik van vereniging of stichting door geloofsgemeenschappen. De vraag hoeveel vrijheid ten aanzien van de rechtspositie van de voorganger bestaat komt eveneens uitgebreid aan bod. De vragen die het interne recht en het optreden van geloofsgemeenschappen in het publiek domein burgerlijkrechtelijk oproepen worden eveneens geanalyseerd. Dit boek is voor hen die als advocaat, notaris, rechter of officier van justitie met geloofsgemeenschappen in aanraking komen en voor hen die - al dan niet jurist - deel uitmaken van de organisatie van een geloofsgemeenschap of daarin geïnteresseerd zijn en voor juridische studenten en studenten theologie en religiestudies.

Pagina 1 van 7

Contactgegevens

Centrum voor
Religie en Recht


De Boelelaan 1105
2E-vleugel
1081 HV Amsterdam
e-mail: info@religie-recht.nl

fotoccr